بررسی وضعیت سواد سلامت و برخی عوامل مرتبط با آن در جمعیت 65-18 ساله

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارمند مرکز بهداشت دزفول

2 مسئول آموزش سلامت مرکز بهداشت دزفول

3 استادیار دانشگاه علوم پزشکی دزفول

4 کارشناس مامایی مرکز بهداشت دزفول

5 مدیر گروه سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی دزفول

10.22038/jhl.2019.44220.1087

چکیده

مقدمه و هدف: امروزه سواد سلامت به عنوان یک مسئله مهم جهانی در قرن 21 معرفی شده است. سواد سلامت از سوی سازمان جهانی بهداشت به عنوان یکی از بزرگترین تعیین کننده های امر سلامت معرفی شده است. سواد سلامت عبارت است از میزان ظرفیت فرد برای کسب، تفسیر و درک اطلاعات اولیه و خدمات سلامت است که برای تصمیم گیری متناسب سلامت لازم است.

روش کار: این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی با حجم نمونه 1575 نفر در سال 1397 بر روی افراد 18 تا 65 ساله شهر دزفول انجام شد. در این پژوهش از روش نمونه گیری طبقه ای سپس از روش نمونه گیری خوشه ای بصورت انتخاب در دسترس استفاده شد. ابزار گردآوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه استاندارد سواد سلامت منتظری و همکاران بود . برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 21 و روش های آماری ضریب هبستگی، تی تست، تی مستقل، آنالیز واریانس یکطرفه استفاده شد.

نتایج: میانگین سنی افراد مورد پژوهش 3±32 و میانگین نمره سواد سلامت 70/19 بود. میانگین نمره سواد سلامتی به تفکیک ابعاد پنجگانه به ترتیب (مهارت دسترسی به اطلاعات) 67/26، (فهم و درک) 81/78، (خواندن اطلاعات) 79/71، (ارزیابی اطلاعات) 69/33، (تصمیم گیری و رفتار) 66/41 بوده است. در سطح بندی سواد سلامت، 12/9 درصد افراد دارای سواد سلامت ناکافی، 2/21 درصد نه چندان ناکافی، 37/90 درصد کافی، 5/26 درصد عالی بودند. همچنین نتایج نشان داد، ارتباط معنی داری بین سواد سلامت با متغیرهای زمینه ای مانند سطح تحصیلات، شغل ، وضعیت تاهل  وجود دارد اما این ارتباط با جنسیت افراد مورد پژهش معنی دار نبود.

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که 64/40 افراد مورد پژوهش دارای سواد سلامت مطلوب و 34/10 درصد دارای سواد سلامت ناکافی بودند که لازم است برنامه ریزی مناسب در جهت ارتقاء سطح سواد سلامتی در جامعه آماری این مطالعه صورت پذیرد.

کلیدواژه‌ها


1.Nutbeam D, Kickbusch I. Advancing health literacy: a global challenge for the 21st century. Oxford University Press; 2000. https://academic.oup.com/heapro/article/15/3/183/551098

https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.183

 

 2. Peate M, Smith SK, Pye V, Hucker A, Stern C, Stafford L, et al. Assessing the usefulness and acceptability of a low health literacy online decision aid about reproductive choices for younger women with breast cancer: the aLLIAnCE pilot study protocol. Pilot and feasibility studies. 2017;3(1):31.

https://doi.org/10.1186/s40814-017-0144-9

PMid:28603643

PMCid:PMC5463307

 

 3. Aghaieian n, Farahaninia M, janmohammadi S, Haghani H. Association between health literacy and preventive behaviors of breast cancer in women. Journal of Health Literacy. 2019;4(2):9-17.

https://doi.org/10.22038/jhl.2019.40343.1057

 

4. Lael-Monfared E, Tehrani H, Moghaddam ZE, Ferns GA, Tatari M, Jafari A. Health literacy, knowledge and self-care behaviors to take care of diabetic foot in low-income individuals: Application of extended parallel process model. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews. 2019;13(2):1535-41.

https://doi.org/10.1016/j.dsx.2019.03.008

PMid:31336518

 

 5. Khaleghi M, Amin Shokravi F, Peyman N. The Relationship Between Health Literacy and Health-Related Quality of Life in Students. Iranian Journal of Health Education and Health Promotion. 2019;7(1):66-73.

https://doi.org/10.30699/ijhehp.7.1.66

 

6. Paasche‐Orlow MK, Parker RM, Gazmararian JA, Nielsen‐Bohlman LT, Rudd RR. The prevalence of limited health literacy. Journal of general internal medicine. 2005;20(2):175-84.

https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2005.40245.x

PMid:15836552

PMCid:PMC1490053

 

7. Tehrani Banihashemi S, Amir Khani A, Haghdoust A, Alavian M, Asghari Fard H, Baradaran H. Health literacy in five province and relative effective factors. Strides in Development of Medical Education. 2007;4(1):1-9.

 

8. Baker DW, Gazmararian JA, Williams MV, Scott T, Parker RM, Green D, et al. Functional health literacy and the risk of hospital admission among Medicare managed care enrollees. American journal of public health. 2002;92(8):1278-83.

https://doi.org/10.2105/AJPH.92.8.1278

PMid:12144984

PMCid:PMC1447230

 

9. Baker DW, Parker RM, Williams MV, Clark WS, Nurss J. The relationship of patient reading ability to self-reported health and use of health services. American journal of public health. 1997;87(6):1027-30.

https://doi.org/10.2105/AJPH.87.6.1027

PMid:9224190

PMCid:PMC1380944

 

10. Schillinger D, Grumbach K, Piette J, Wang F, Osmond D, Daher C, et al. Association of health literacy with diabetes outcomes. Jama. 2002;288(4):475-82.

https://doi.org/10.1001/jama.288.4.475

PMid:12132978

 

11. Scott TL, Gazmararian JA, Williams MV, Baker DW. Health literacy and preventive health care use among Medicare enrollees in a managed care organization. Medical care. 2002;40(5):395-404. aspx

https://doi.org/10.1097/00005650-200205000-00005

PMid:11961474

 

12. Howard DH, Sentell T, Gazmararian JA. Impact of health literacy on socioeconomic and racial differences in health in an elderly population. Journal of general internal medicine. 2006;21(8):857-61.

https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2006.00530.x

PMid:16881947

PMCid:PMC1831584

 

13. Chew LD, Bradley KA, Boyko EJ. Brief questions to identify patients with inadequate healthliteracy. health. 2004;11:12.

 

14. La Vonne AD, Zun LS. Assessing adult health literacy in urban healthcare settings. Journal of the National Medical Association. 2008;100(11):1304-8.

https://doi.org/10.1016/S0027-9684(15)31509-1

 

15. Pirzadeh A, Nodooshan T, Nasirian M. Association Between Maternal Health Literacy Level and Prenatal Care in Iran. Journal of Health Literacy. 2024;4(1):60-7.

https://doi.org/10.22038/jhl.2019.40418.1056

 

16. Kindig DA, Panzer AM, Nielsen-Bohlman L. Health literacy: a prescription to end confusion: National Academies Press; 2004.

 

17. Montazeri A, Tavousi M, Rakhshani F, Azin SA, Jahangiri K, Ebadi M, et al. Health Literacy for Iranian Adults (HELIA): development and psychometric properties. Payesh (Health Monitor). 2014;13(5):589-99.

 

18. Javadzade SH, Sharifirad G, Radjati F, Mostafavi F, Reisi M, Hasanzade A. Relationship between health literacy, health status, and healthy behaviors among older adults in Isfahan, Iran. Journal of education and health promotion. 2012;1.

https://doi.org/10.4103/2277-9531.100160

PMid:23555134

PMCid:PMC3577376

 

19. Karimi S, Keyvanara M, Hosseini M, Jafarian M, Khorasani E. Health literacy, health status, health services utilization and their relationships in adults in Isfahan. Health Inf Manage. 2014;10(6):862-75.

 

20.Ansari H, Almasi Z, Ansari-Moghaddam A, Mohammadi M, Peyvand M, Hajmohammadi M, et al. Health literacy in older adults and its related factors: a cross-sectional study in Southeast Iran. Health Scope. 2016;5(4)

https://doi.org/10.17795/jhealthscope-37453

 

21. Afshari M, Khazaei S, Bahrami M, Merati H. Investigating adult health literacy in Tuyserkan city. J Educ Community Health. 2014;1(2):48-55.

https://doi.org/10.20286/jech-010248

 

22. Naghibi A, Chaleshgar M, Kazemi A, Hosseini M. Evaluation of health literacy level among 18-65 year-old adults in Shahriar, Iran. Journal of health research in community. 2017;3(2):17-25.

 

23. Tavousi M, Mehrizi A, Solimanian A, Sarbandi F, Ardestani M, Hashemi A, et al. Health literacy in Iran: findings from a national study. Payesh (Health Monitor). 2016;15(1):95-102.

 

24. Powell CK, Hill EG, Clancy DE. The relationship between health literacy and diabetes knowledge and readiness to take health actions. The diabetes educator. 2007;33(1):144-51 a.

https://doi.org/10.1177/0145721706297452

PMid:17272800

 

25. Bigdeli Z, Hayati Z, Heidari G, Jowkar T. Place of internet inhealth information seeking behavior: Case of young Internet users in Shiraz. Human Information Interaction. 2016;3(1):67-78

 

26. Mollakhalili H, Papi A, Zare-Farashbandi F, Sharifirad G, HasanZadeh A. A survey on health literacy of inpatient's educational hospitals of Isfahan University of Medical Sciences in 2012. Journal of education and health promotion. 2014;3(1):86-92

 

27. Lee S-YD, Tsai T-I, Tsai Y-W, Kuo KN. Health literacy, health status, and healthcare utilization of Taiwanese adults: results from a national survey. BMC public health. 2010;10(1):614.

https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-614

PMid:20950479

PMCid:PMC2967535