بررسی سواد سلامت معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر قم و ارتباط آن با متغیرهای جمعیت شناختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 معاونت تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران.

2 کمیته تحقیقات، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران.

3 معاونت تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران

چکیده

زمینه و هدف: توانایی افراد در به دست آوردن، تحلیل کردن و درک اطلاعات و خدمات اولیه بهداشتی مورد نیاز جهت تصمیم‌گیری در مورد مسایل سلامتی و بهداشتی را سواد سلامت گویند. مطالعه حاضر با هدف تعیین سواد سلامت معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر قم و ارتباط آن با متغیرهای جمعیت شناختی در سال 1397 می باشد.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر با روش مقطعی-تحلیلی بر روی 304 نفر  انجام شد. نمونه ها با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی منظم از بین مراجعین چند مرکز درمان سوء مصرف مواد در شهرستان قم در سال 1397 ( اسفند ماه) بدست آمد. داده هـای مطالعه بـا اسـتفاده از ابـزار سـنجش سـواد سـلامت توسط پرسشگر جمع آوری گردیـد. سپس با استفاده از آزمونهای آماری T Test, ANOVA و پیرسون مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. سطح معناداری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: نتایج مطالعه نشان داد حــدود 3/27 درصــد از آزمودنیهــا ســواد ســلامت ناکافــی، 6/26 درصد مرزی، 7/23 درصد کافی و 6/3 درصد عالی داشتند. میانگین سنی کل نمونه‌های مورد بررسی 17/11±51/42 سال بود. 1/94% نمونه مرد و 9/5% زن بودند. 9/33 درصد از شبکه سلامت و برنامه های مرتبط با سلامت تلویزیون استفاده می کردند. بین سواد سلامت با منبع به دست آوردن اطلاعات سلامت رابطه معنی دار مشاهده شد(015/0=p) . در این مطالعه بین سواد سلامت و ابعاد آن با تحصیلات (000/0=p) و شغل (04/0=p) رابطه معنی دار مشاهده شد ولی بین سواد سلامت و تاهل ارتباط معنی دار وجود نداشت. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که سواد سلامت با سن (289-r= ؛000/0p=) ارتباط منفی معنی دار داشت.
نتیجه گیری: از آنجا که سواد سلامت می تواند در ارتقاء رفتارهای پیشگیرانه موثر باشد و با توجه به پایین بودن سطح سلامت نمونه های مورد بررسی در این مطالعه لزوم توجه بیشتر به این مسئله آشکارتر می گردد. همچنین چون جامعه هدف معتادان می باشند سطح سواد سلامت کم باعث عدم آگاهی لازم در خصوص خطرات اعتیاد می شود که منجر به گرفتاری بیشتر در اعتیاد و پیامدهای آن می گردد. . با برنامه ریزی دقیق و طراحی برنامه های آموزشی موثر در این زمینه می توان گامی موثر در ارتقا سواد سلامت معتادان برداشت. استفاده کم نمونه های مورد بررسی از برنامه های تلویزیونی مرتبط با سلامت مسئولین را ملزم به فرهنگ سازی در زمینه ارتقاء سواد سلامت با استفاده از رسانه های دردسترس، شبکه های مجازی و تشکیل کلاس های آموزشی در مراکز ترک اعتیاد می کند.

کلیدواژه‌ها


1. Jafary Nodoushan Z, Alipour Nodoushan K, Ahmari Tehran H, Mohammad Salehi N, Shojaei S, Asgaryan A, et al. Search for Health-Related Information in Internet by People Referred to Clinics of Training-Treatment Centers in Qom City, Iran, 2015. Qom Univ Med Sci J. 2016;10(9):61-9.

 

2. Mahmoudi H, Taheri A. Relation between Information Literacy and Health Literacy of Students in Ferdowsi University of Mashhad. Human Information Interaction. 2015;2(2):31-41.

 

3. Helitzer D, Hollis C, Cotner J, Oestreicher N. Health literacy demands of written health information materials: an assessment of cervical cancer prevention materials. Cancer control: journal of the Moffitt Cancer Center. 2009;16(1):70-8.
https://doi.org/10.1177/107327480901600111
PMid:19078933

 

4. Khosravi A, Ahmadzadeh K. Investigating health literacy Level of patients referred to Bushehr hospitals and recognizing its effective factors. Iranian South Medical Journal. 2016;18(6):1245-53.

5. Sørensen K, Pelikan JM, Röthlin F, Ganahl K, Slonska Z, Doyle G, et al. Health literacy in Europe: comparative results of the European health literacy survey (HLS-EU). European journal of public health. 2015;25(6):1053-8.
https://doi.org/10.1093/eurpub/ckv043
PMid:25843827 PMCid:PMC4668324

 

6. Miri A, Ghanbari MA, Najafi A. The relationship between health literacy and the recovery rate of cardiovascular patients after bypass surgery. Journal of Health Literacy. 2016;1(2):83-91.

 

7. Ghorbani M, Asayesh H, Jahangir F, Badeleh MT, RezaPour A, Soleimani MA, et al. Substance Abuse and Correlation between of Route of Administration and Age Factors in Substance Abuser. Journal of Research Development in Nursing and Midwifery. 2013;9(2):82-9.

 

8. Karimi M, Jalili Z, Mahmoodi M. Relationship between Health Literacy and Addiction among Women of Reproductive Age Referring to Addiction Treatment Centers in Tehran, Iran. Journal of Education and Community Health. 2018;5(1):36-41.
https://doi.org/10.21859/jech.5.1.36

 

9. Lincoln A, Paasche-Orlow MK, Cheng DM, Lloyd-Travaglini C, Caruso C, Saitz R, et al. Impact of health literacy on depressive symptoms and mental health-related: quality of life among adults with addiction. Journal of general internal medicine. 2006;21(8):818-22.
https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2006.00533.x
PMid:16881940 PMCid:PMC1831585

 

10. Chisolm DJ, Manganello JA, Kelleher KJ, Marshal MP. Health literacy, alcohol expectancies, and alcohol use behaviors in teens. Patient Education and Counseling. 2014;97(2):291-6.
https://doi.org/10.1016/j.pec.2014.07.019
PMid:25085549 PMCid:PMC4252970

 

11. Mirzakhani F, Khodadadi Sangdeh J. Psychological Factors Predisposing Women to Addiction: A Qualitative Study. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2017;26(145):332-44.

 

12. Kohan S, Mohammadi F, Yazdi M, Dadkhah A. Evaluation of relationship between reproductive health literacy and demographic factors in women. Journal of Health Literacy. 2018;3(1):20-9.

 

13. Javadzade SH, Sharifirad G, Reisi M, Tavassoli E, Rajati F. Health Literacy among Adults in Isfahan, Iran. J Health Syst Res. 2013;9(5):540-9.

 

14. Mollakhalili H, Papi A, Zare-Farashbandi F, Sharifirad G, HasanZadeh A. A survey on health literacy of inpatient's educational hospitals of Isfahan University of Medical Sciences in 2012. Journal of Education and Health Promotion. 2014;3(1):86-82.

PMID: 25077159 PMCID: PMC4113979

 

15. Mackert M, Mabry-Flynn A, Champlin S, Donovan EE, Pounders K. Health Literacy and Health Information Technology Adoption: The Potential for a New Digital Divide. 2016;18(10):e264.
https://doi.org/10.2196/jmir.6349
PMid:27702738 PMCid:PMC5069402

 

16. Jordan S, Hoebel J. [Health literacy of adults in Germany: Findings from the German Health Update (GEDA) study]. Bundesgesundheitsblatt, Gesundheitsforschung, Gesundheitsschutz. 2015;58(9):942-50.
https://doi.org/10.1007/s00103-015-2200-z
PMid:26227894

 

17. Ali Montazeri, Mahmoud Tavousi, Fateme Rakhshani, Seyed Ali Azin, Katayoun Jahangiri, Mahdi Ebadi, et al. Health Literacy for Iranian Adults (HELIA): development and psychometric properties. Health Monitor Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research. 2014;13(5):589-99.

 

18. Izadirad H, Zareban I. The Relationship of Health Literacy with Health status, Preventive Behaviors and Health services Utilization in Baluchistan, Iran. Journal of Education and Community Health. 2015;2(3):43-50.
https://doi.org/10.20286/jech-02036

 

19. Nekoei-Moghadam M, Parva S, Amiresmaili, Baneshi M. Health Literacy and Utilization of health Services in Kerman urban Area 2011. Tolooebehdasht. 2013;11(4):123-34.

 

20. Stewart DW, Adams CE, Cano MA, Correa-Fernández V, Li Y, Waters AJ, et al. Associations between health literacy and established predictors of smoking cessation. American journal of public health. 2013;103(7):e43-e9.
https://doi.org/10.2105/AJPH.2012.301062
PMid:23678912 PMCid:PMC3682601

 

21. Farhikhteh F, Mostafapour S, Mohammadi A. Evaluation of Kermanshah University of Medical Sciences Students' Use of Media and Social Networks in Health. The first conference on information technology and health promotion; Iran: Information Technology and Health Promotion Association; 2018.

 

22. Askarian-Tavandari P, Hashemian M, Joveini H, Solimanian A, Rastaghi S. A Survey on the Level of Health Literacy among the Women in Bardaskan City, Iran, in Year 2016: A Cross-Sectional Study. J Health Syst Res. 2018.4;14(1):35-40

 

23. Sheikh Sharafi H, Seyed amini B. Assessment of health literacy and self-care in heart failure patients. Journal of Health Literacy. 2017;1(4):203-219.s

 

24. Zhila Mahdavi, Ali Ramezani, Shahla Ghanbari, Leila Khodakarim. Relationship between health literacy and female cancers preventive behaviors. Health Monitor Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research. 2017;16(5):613-25.

 

25. Schmidt A, Ernstmann N, Wesselmann S, Pfaff H, Wirtz M, Kowalski C. After initial treatment for primary breast cancer: information needs, health literacy, and the role of health care workers. Supportive care in cancer. official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2016;24(2):563-71.
https://doi.org/10.1007/s00520-015-2814-6
PMid:26108171