ارزیابی کیفیت و تفاوت ارائۀ خدمات کاهش آسیب در مراکز گذری و سرپناه های شبانه: از انتظارت تا ادراکات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دکترای مطالعات سلامت اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، اکول نرمال سوپریور، پاریس، فرانسه

4 دکترای مددکاری اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، اکول نرمال سوپریور، پاریس، فرانسه

5 کارشناسی ارشد اپیدمیولوژی، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: در ایران به منظور کاهش عوارض بهداشتی، اقتصادی و اجتماعی سوء مصرف مواد مخدر اقدام به راه اندازی مراکز کاهش آسیب شده است. با این حال، کیفیت ارائه خدمات در این مراکز از اصلی‌ترین مسائل پیش روی دستگاه های ذیربط است. این مطالعه با هدف ارزیابی کیفیت و تفاوت ارائه خدمات کاهش آسیب در مراکز گذری و سرپناه های شبانه سازمان بهزیستی اجرا شد.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر، یک مطالعه توصیفی و مقطعی است. جمعیت آماری شامل مراجعه کنندگان به مراکز کاهش آسیب (گذری و سرپناه شبانه) است. حجم نمونه برابر 268 نفر است. در انتخاب نمونه از روش نمونه گیری احتمالی طبقه ای تصادفی استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامۀ تطبیق یافتۀ سنجش کیفیت خدمات (SERVQUAL) پاراسورامان و همکارانش است. داده با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 22.0 و آزمون t  همبسته، فریدمن و کروسکال والیس تجزیه و تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین انتظارات مراجعه کنندگان از کیفیت کلی ارائه خدمات کاهش آسیب و ادراکات آنان از آن تفاوت معناداری وجود دارد (0/01p<). علاوه بر این، بین انتظارات مراجعه کنندگان از کیفیت هر یک از ابعاد خدمات کاهش آسیب و ادراکات آنان از ابعاد متناظر آن ها تفاوت معناداری وجود دارد (0/01p<). ابعاد شرایط فیزیکی، قابلیت اطمینان، پاسخگویی، همدلی و تضمین و مراکز کاهش آسیب نجات زندگی، ققنوس، آرامش، آساک و هدایت به ترتیب کمترین و بیشترین رتبه میانگین را داشتند.
نتیجه‌گیری: خدمات ارائه شده به افراد مراجعه کننده به مراکز گذری و سرپناه های شبانه احتمال کاهش پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی سوء مصرف مواد مخدر را در آن‌ها و جامعه افزایش می دهد. مراجعه کنندگان به مراکز گذری و سرپناه های شبانه به کیفیت خدمات کاهش آسیب به عنوان مکانیسمی حمایتی می نگرند که نیاز به حمایت دولت برای افزایش کیفیت برنامه‌ها و خدمات کاهش آسیب دارد.
نوع مطالعه: مطالعه پژوهشی.

کلیدواژه‌ها


1.    Cook C, Kanaef N. The Global State of Harm Reduction 2008: mapping the response to drug-related HIV and hepatitis C epidemics. London: Harm Reduction International; 2008.
2.    IHRA: The Global State of Harm Reduction 2010, key issues for broadening the response, London: International Harm Reduction Association, 2010.
3.    Razzaghi E, Rahimia Movaghar A, Craig T, Khoshnood K. Profiles of risk: a qualitative study of injecting drug users in Tehran, Iran, Harm Reduction Journal, 2006, 3:12.
4.    Beaumont B. Care of drug users in general practice: a hram reduction approach (2th ed), London: Royal College of General Practitioners, 2004.
5.    WHO. Orientation on harm reduction: three-hour training course participant manual, Western Pacific Region: World Health Organization, 2007.
6.    WHO. Social contexts of access to treatment and care for HIV, hepatitis C andtuberculosis among people who inject drugs in European cities, Western Pacific Region: World Health Organization, 2012.
7.    Khajehkazemi R, Osooli M, Sajadi L, Karamouzian M, Sedaghat A, Fahimfar N, Safaie A, Mostafavi E, Haghdoost A-A: HIV prevalence and risk behaviours among people who inject drugs in Iran: the 2010 national surveillance survey. Sexually Transmitted Infections 2013:1–4.
8.    National AIDS Committee Secretariat. Islamic Republic of Iran AIDS Progress Report: On Monitoring of the United Nations General Assembly Special Session on HIV and AIDS; National AIDS Committee Secretariat, 2012.
9.    Shojaeizadeh D, Taheri GE, Tehrani H. The Effect of Education on Knowledge and Attitude of High School Students about AIDS in Faruj, Iran. Journal of Health and Development. 2012;1(1):67-73.
10.    Marlatt GA, Larimer ME, Witkiewitz K. Harm reduction: pragmatic strategies for managing high-risk behaviors (2th ed), New York: Guilford Press, 2012.
11.    Normand J, Li J, Thomson N, Jarlais DD. Harm reduction, Journal of Food and Drug Administration 2013; 21: S10-S12.
12.    Allen S, Ruiz M, O’Rourke A. How far will they go?: assessing the travel distance of current and former drug users to access harm reduction services, Harm Reduction Journal 2015; 12: 3.
13.    Baggett TP, O’Connell JJ, Singer DE, Rogotti NA. The unmet health care needs of homeless adults: a national study, Am J Public Health 2010; 100: 1326–33.
14.    Moore G, Manias E, Gerdtz MF. Complex health service needs for people who are homeless, Aust Health Rev 2011; 35(4): 480–5.
15.    Robbins JL, Wenger L, Lorvick J, Shiboski C, Kral AH. Health and oral health care needs and health care-seeking behavior among homeless injection drug users in San Francisco, J Urban Health 2010; 87(6): 920–30.
16.    Kuehn BM. Supportive housing cuts costs of caring for the chronically homeless JAMA 2012; 308(1): 17–29.
17.    Solhi M, Jormand H, Gohari MH. The Impact of Media Literacy Intervention on the Female Students' Attitudes about Self-Medication of Slimming Supplements. Journal of Health Literacy. Spring 2016;1(1):[13-24].
18.    Dorabjee J. The view from the trenches, Harm Reduction Journal 2015; 12: 44.
19.    Malekinejad M, Vazirian M: Transition to injection amongst opioid users in Iran: Implications for harm reduction. International Journal of Drug Policy 2012, 23:333–337.
20.    Abu-Raddad L, Akala FA, Semini I, Riedner G, Wilson D, Tawil O: Characterizing the HIV/AIDS epidemic in the Middle East and North Africa: time for strategic action. Washington: The World Bank; 2010
21.    Sadeghi H, Habibi Z, Haghrangbar F, Madanipour K. The Effectiveness of Harm Reduction Programs on Reduce Crimes of Addicts Referred the Drop in Centers (DIC), Procedia - Social and Behavioral Sciences 2012; 84: 496-500.
22.    Ghobadian A, Speller S. Service quality: concept and models. Int J of Quality Management 1994; 11: 43-66.
23.    Stafford MR. Deteminants of service quality in the banking industry, Journal of Service Marketing 1998; 10(4): 6-22.
24.    Change T, Chen S. Market orientiation, service quality and business profitability: a conceptual model and empirical evidence, Journal of Service Marketing 1998; 12(4): 246-264.
25.    Mahdavi P. Passionate uprisings: Iran's sexual revolution, Stanford: Stanford University Press, 2009.
26.    Aldlaigan A, Buttle F. SYSTRA-SQ: A new measure of Bank Service Quality, International Journal of Service Industry Management 2002; 13(4): 362-381.
27.    Bruggmann P, Grebely J. Prevention, treatment and care of hepatitis C virus infection among people who inject drugs International Journal of DrugPolicy 2015; 26: S22–S26.
28.    Stone K.  Reviewing harm reduction for people who inject drugs in Asia: the necessity for growth, Harm Reduction Journal 2015; 12: 32.
29.    Khoshemehry G, Tehrani H, Fatin S. A survey of the knowledge and attitude of student of Elmi-Karbordi higher education center at Tehran Jahad-e-Daneshgahi about Ecstasy. journal of Jahrom University of Medical Science. 2010;8(3):29-33.
30.    Bridge J, Hunter B, Albers E, Cook C, Guarinieri M, Lazarus J, et al. The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria’s investments in harm reduction through the rounds-based funding model (2002–2014), International Journal of Drug Policy 2015; In Press.
31.    Hekmatpou D, Sorani M, Farazi A A, Fallahi Z, Lashgarara B. A survey on the quality of medical services in teaching hospitals of Arak University of Medical Sciences with SERVQUL model in Arak, 2010. Arak University of Medical Sciences Journal 2012; 15(7): 1-9.
32.    Heimer R. Syringe exchange programs: Lowering the transmission of syringe borne diseases and beyond, Public Health Reports 1998; 113 (1): 67–74.
33.    Kidorf M, King VL. Expanding the public health benefits of syringe exchange programs, Canadian Journal of Psychiatry 2008; 53(8): 487-95.
34.    Toushmal G, Hakak M, Heidary H. A survey of quality gap of Khoramabad medical emergency services using SERVQUAL model, Yafteh 2015; 17(1): 78-86.
35.    Johnson RL, Tsiros M, Lancioni RA. Measuring service quality: a systems approach, Journal of Services Marketing 1995; 9(5): 6 – 19.
36.    Parasuraman A, Zeithaml VA, Berry LL. SERVQUAL: A Multiple-Item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality, Journal of Retailing 1988; 86(1): 12-40.
37.    Lovelock C, Wright L. Principles of Service Marketing and Management (2th ed), New Jersey: Prentice Hall, 2001.
38.    Rosenbluth H, Peters DM. The customer comes second: put your people first and watch 'em Kick Butt, New York: HarperBusiness, 2002.
39.    Zeithaml VA, Rust RT, Lemon KN. The customer pyramid: creating and serving profitable customers, California Management Review 2001; 43(4):118-142.
40.    Fletcher M. The effects of internal communication, leadership and team performance on successful service quality implementation: A South African perspective, Team Performance Management: An International Journal 1999; 5: 150–163.