بررسی میزان سواد سلامت و سطح خود مراقبتی بیماران دیابتی تیپ دو مراجعه کننده به مرکز دیابت شهرستان زابل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارآموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت؛ دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی زابل، زابل، ایران

2 کارشناس ارشد آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گلستان، ایران

چکیده

 زمینه و هدف: بخش عمده ای از کنترل و درمان دیابت، بواسطه مشارکت بیمار دیابتی و از طریق خود مراقبتی انجام می شود. سواد سلامت بیانگر مراقبت بهداشتی بیمار است از این رو مطالعه حاضر با هدف تعیین سطح سواد سلامت  و سطح خود مراقبتی بیماران دیابتی تیپ دو مراجعه کننده به مرکز دیابت شهرستان زابل صورت گرفته است.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر مطالعه ای توصیفی- تحلیلی بود که بر روی تعداد 150 بیمار دیابتی نوع دو مراجعه کننده به مرکز کنترل دیابت شهرستان زابل در سال1395 که شرایط ورود به مطالعه را داشتند انجام شد. نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری ثصادفیساده انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه ای که شامل سه قسمت اطلاعات دموگرافیک و سواد سلامتی و سطح خودمراقبتی در زمینه بیماری دیابت بود، جمع آوری شد. داده ها جمع آوری شده به کمک نرم افزار SPSS نسخه 19 و آزمونهای آماری( آزمون T-TEST، ANOVA و ضریب همبستگی پیرسون) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان دادند که 71/3% افراد شرکت کننده سطح سواد ناکافی و مرزی و 28/7% از سطح سواد کافی و مطلوبی برخوردار بود. همچنین یافته ها نشان دادند که بین سطح سواد سلامت با جنس، سن و شغل ارتباط معنا دار آماری وجود دارد.همچنین نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که 43درصد خودمراقبتی ناکافی، 35 درصد خودمراقبتی مرزی، 22 درصد  خودمراقبتی کافی داشتند.  آزمونهمبستگی پیرسون نشان دادکه سطح سوادسلامت کافی درافراد باسن بالاتر،بیشتربوداما نتایج مطالعه نشان دادکه بین سوادسلامت وخودمراقبتی ارتباط آماری معنی داری وجودندارد.
نتیجه‌گیری: یافته های حاصل از این پژوهش نشان دادند که بیماران مبتلا به دیابت نوع دو سواد سلامت ناکافی داشتند و این سواد ناکافی هر ساله هزینه های زیادی را بر بیماران مبتلا به دیابت تحمیل می کند. از این جهت تولید رسانه ها و  مواد آموزشی با گویش محلی هر منطقه که بصورت ساده و قابل فهم برای تمام گروههای سنی وجنسی باشد توصیه می گردد.
نوع مطالعه: مطالعه پژوهشی.

کلیدواژه‌ها


1. American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes care 2010; 33(1): 62-69.
2. Vosoghi Karkazloo N, Abootalebi Daryasari Gh,  Farahani B, Mohammad Nezhad E, Sajjadi A. The study of self-care agency in patients with diabetes (Ardabil), Modern Care, Scientific Quarterly of Birjand Nursing and Midwifery Faculty. 2012;8(4):197-204(Persian).
3.Targher G, Bertolini L, Zenari L, Lippi G, Pichiri I, Zoppini G, Muggeo M, Arcaro G. Diabetic retinopathy is associated with an increased incidence of cardiovascular events in Type 2 diabetic patients. Diabet  Med. 2008;25:45-50.
4.Akbari M,  Zeinali A ,  Mozaffari Khosravi H,  Afkhami Ardekani M, Hadi Nodushan H , Fallahzadeh H, Nadjarzadeh A. The Effect of CoQ10 Supplementation on Insulin Resistance and Blood Glucose of Patients with Type Two Diabetes. The Journal of Toloo-e-behdasht.2013; 12(4):13-23(Persian).
5. .Nagelkerk J,Reick K,Meengs L.Perceived barriers and effective Strategies to diabetes selfmanagement. Journal of Advanced Nursing .2006;54: 151-8(Persian).
6.Bianco A, Pomara F, Thomas E, Paoli A, Battaglia G, Petrucci M, et al. Type 2 Diabetes Family Histories, Body Composition and Fasting Glucose Levels: A Cross-Section Analysis in Healthy Sedentary Male and Female. Iran J Public Health. 2013; 42(7): 681–90.
7. Funnel MM, Brown TL, Childs BP, Haas LB, Hosey GM, Jensen B, et al. National Standards for Diabetes Self- management Education. Diabetes Care 2010; 33(1): S97-104.
8.Shaw JE, Sicree RA, Zimmet PZ. Global estimates of the prevalence of diabetes for 2010 and 2030. Diabetes Res Clin Pract. 2010; 87(1): 4-14.
 9. Delavari A, Mahdavi Hazaveh A, Norozinejad A, Yarahmadi SH. National Diabetes Prevention and Control Program. . 2004; 2 :1
10. Marmot M, Friel S, Bell R, Houweling TA, Taylor S, Health CoSDo. Closing the gap in a generation. health equity through action on the social determinants of health. The Lancet. 2008; 372(9650):1661-9.
11-Díaz-Apodaca, B. A, DE Cosío, F. G., Canela-Soler, J., RUIZ-Holguín, R. & Cerqueira, M. T. Quality of diabetes care: a cross-sectional study of adults of Hispanic origin across and along the United States-Mexico border. Revista Panamericana de Salud to improve care. Hong Kong medical journal. 2010; 8: 372.
12- Vasli, P. & Eshghbaz, F. Survey condition regarding self-caring of children suffering from diabetes type 1 and it's relation with family reaction. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 2009; 18: 38-44.
 13.Tol A, Pourreza A, Tavasoli E, Rahimi Foroshani A. Determination of knowledge and health literacy among women with type 2 diabetes in teaching hospitals of TUMS, Journal of  Hospital.  2012; 11(3): 45-52 .
 14. Banihashemi S AT, Amirkhani MA, Haghdoost AA, Alavian S M, Asgharifard H, Baradaran H, et al. Health literacy and the Influencing Factors: A study in five provinces of Iran. Journal of Strides Development Medical Education. 2012;4(1):1-9.
15.Rezaee Esfahrood Z, Haerian ardekani A, Rahmanian M, Ghaffari Targhi M. A Survey on Health Literacy of Referred Diabetic Patients to Yazd Diabetes Research Center. The Journal of Toloo-e-behdasht.2016;15(3):176-186 (Persian).
16. Seyedoshohadaee M, Barasteh S, Jalalinia F, Eghbali M, Nezami M. The relationship between health literacy and self-care behaviors in patients with type 2 diabetes. Iranian Journal of  Nursing Research.2015;10(4):43-51 (Persian).
17. Seyedoshohadaee1 M, Kaghanizade M, Nezami M, Hamedani B, Barasteh S. The relationship between health literacy  and general  health in patients with  type 2 diabetes. Iranian journal of Diabetes and Metabolism.2016;15( 5):312-319 (Persian).
18.  Reisi M,  Mostafavi F, Javadzadeh M, Mahaki B, Tavassoli  E, Sharifirad GH. Communicative and critical health literacy and  self-care behaviors  patients with type 2 diabetes. Iranian journal of Diabetes and Metabolism. 2014;14 (3):199-208 (Persian).
19. Zareban I, Izadirad H, jadgal km. Evaluation of health literacy, health status and health services utilization in women in Baluchistan region of Iran. Journal of Health Literacy. 2016; 1(2): 71-82(Persian).
20.Ghanbari S, Majlessi F, Ghaffari M, Mahmoodi Majdabadi M. Evaluation of health literacy of pregnant women in urban health centers of Shahid Beheshti Medical University. Shahed  Journals System Bimonthly Official Publication Medical Daneshvar. 2012; 19(97): 1-12(Persian).
21. Mahmoodi H,Negarande R,Javaheri M,Sharifi P,Ghanei R,Aminipoor A. Examing the relation of health literacy with outcome of diabetes Among type 2 diabetes patient in saqez.journal of hospital.2014;12(1):56-62.( persian).
22.Javadzade H, Sharifirad Gh, Reisi M, Tavassoli Erajati, F. Health Literacy among Adults ofIsfahan, Iran. J Health Syst Res 2013; 9(5): 540-9. (Persian).
23 .Kandula NR, Nsiah-Kumi PA, Makoul G, Sager J, Zei CP, Glass S, Stephens Q, Baker DW. Therelationship between health literacy and knowledge improvement after a multimedia type 2 diabetes education program. Patient Educ Couns. 2009; 75(3):321-327.
24. Rafiezadeh Gharrehtapeh Sh, Tabarsy B, Hassanjani S, Razavi M, Amjady M, Hojjati H. Relationship between the Health Literacy with selfefficacyof the diabetic patient's type 2 referred to Gorgancity clinic in 2014. Journal of Diabetes Nursing (JDN).2015;3(2):30-42(Persian).
25.Goudarzi M, Ebrahimzade E, Rabi A, Saeed poor B, Asghari M. The relationship between knowledge attitude & self-efficacy in patients with type two diabetes in karaj. Iranian journal of diabetes & metabolism. 2012;11(3):269-281(Persian).
26. Sun X, Shi Y, Zeng Q, Wang Y, Du W, Wei N, Xie R, Chang C. Determinants of health literacy and health behavior regarding infectious respiratory diseases: a pathway model. BMC Public Health 2013;213:261.
27.Khosravi1 Ab, Ahmadzadeh  K, Arastoopoor Sh, Tahmasbi R. Health Literacy Levels of Diabetic Patients Referred to Shiraz Health Centers and Its Effective Factors. Health Inf Manage 2015; 12(2):194-205(Persian).
28. Akyol AD, Cetinkaya Y, Bakan G, Yarah S, Akkus S. Self-care agency and factors related to this agency among patients with hypertension. J Clin Nursing. 2007; 16 (4): 679-687.
29. Firooz  M,  hoseini S J,  Mazlom S R,  Hasanzade F,  Kimiaie S A. Self-care of patient with diabetes type II. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences.2016;22(6): 1018-1025(Persian).
30. Parham M, Riahin AA, Jandaghi M, Darivandpour A. Self Care Behaviors of Diabetic Patients in Qom. Qom Univ Med Sciense Journal .2013;6(4):81-7 (Persian)
31. Kooshyar H,Sharvazi M,Dalir Z,Hosseini M.Health literacy & its relationship with medical adherence and health related quality of life in Diabetic Community.Residing Eldery.Journal of Mazandaran university of medical science.2014;23(1):134-43.