بررسی تأثیر آموزش بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی بر خودآزمایی پستان در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یزد، یزد، ایران

2 استادیار گرو آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات در ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران

3 گروه سلامت خانواده، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران

4 مربی عضو هیات علمی گروه بهداشت عمومی ، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران

چکیده

زمینه و هدف: سرطان پستان شایعترین نوع سرطان در بین زنان است درصورت تشخیص بموقع بیش از 90 درصد مبتلایان درمان می شوند. این مطالعه با هدف تاثیرآموزش مبتنی بر مدل باور سلامتی در ایجاد رفتار  های خودآزمایی از پستان انجام شده است.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که برروی 180 نفراز زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تربت حیدریه انجام گرفت که 90 نفر در گروه مداخله و 90 نفر در گروه شاهد قرار گرفتند. قبل از انجام مداخله آموزشی پرسشنامه طراحی شده براساس الگوی اعتقاد بهداشتی توسط واحدهای مورد پژوهش تکمیل شد، سپس مداخله آموزشی در گروه مداخله با استفاده از روش سخنرانی، پرسش و پاسخ اجرا گردید. دو ماه بعد از مداخله، آزمون ثانویه با استفاده ازهمان پرسشنامه اولیه انجام شد و داده ها با استفاده از نرم افزار spss 18  و آزمون  t-test  مستقل، paired t-test  و کای دو آنالیز شدند.
یافته‌ها: میانگین سنی افراد شرکت کننده در مطالعه در گروه مداخله و شاهد به ترتیب  26/66 و 27/46 سال بود آزمون T-Test  مستقل نشان داد که قبل از مداخله تفاوت میانگین نمرات آگاهی و سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بین دو گروه مداخله و شاهد از لحاظ آماری معنی دار نمی باشد. در صورتیکه بعد از مداخله این تفاوت معنی دار بود.
نتیجه‌گیری: برنامه آموزش بهداشت طراحی شده براساس الگوی اعتقاد بهداشتی در ایجاد رفتار خودآزمایی پستان تاثیر داشته است. لذا پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی مبتنی بر الگو اعتقاد بهداشتی  به منظور ارتقاء عملکرد زنان در زمینه خودآزمایی پستان طراحی و اجرا گردد.
نوع مطالعه: مطالعه پژوهشی

کلیدواژه‌ها


1.Azizi F, Hatami H, Janghorbani M. Epidemiology of Common disorders in Iran. Tehan, second edition, Khosravi Press, 2004:158-204.
2-Mokhtari L, Khorami Markani A, Habibpoor Z. Correlation between health beliefs and breast cancer early detection behaviors among females referring to health centers in Khoy city, Iran,journal  of health promotion.2014; 3(4):56-64
3- Helmseresht P, Delpisheh E. CommunityHealth Nursing. 4 ed, Chehr Pub 2004. Tehran.
4- Hacihasanoglu R, Gozum S. The effect oftraining on the knowledge levels and beliefsregarding breast self examination on womenattending a public education center. EuropeanJournal of Oncology Nursing, 2008(12): 58-64.
5- Avci IA, Gozum S. Comparison of two different educational methods on teachersknowledge, beliefs and behaviors regarding breast cancer screening. European Journal of Oncology Nursing 2009; (13): 94-101.
6- Ghazanfary Z, MohammadAlizadeh S,Ezattalab F. practice of employeed women toward breast cancer prevention. Shahrekord University of Medical Sciences Journal 2004;4(1-2): 12-7.
7-Coleman MP, Quaresma M, Berrino F, Lutz JM, DeAngelis R, Capocaccia R, et al. Cancer survival in five
continents: a worldwide population-based study (CONCORD). Lancet Oncology2008; 9: 730.756.
8- Harirchi I, Karbakhsh M, Kashefi A, Momtahen AJ.Breast cancer in Iran: results of a multi-center study.
Asian Pacific Journal of Cancer Prevention 2004; 5(1):24.27.
9-Mousavi SM, Montazeri A, Mohagheghi MA, Jarrahi AM, HarirchiI, Najafi M, et al. Breast cancer in Iran: an epidemiological review. Breast J 2007; 13(4): 383-91.
10-Charkazi    AR, Samimi  A, Moodi  M, Seyedghasemi NS, Heshmati  H, Shahnazi  H. Stages of Mammography Adoption based on Stages of Change Model and its Relationship with Perceived Threat and Fatalism Beliefs: a study on Turkmen Women. Journal of Health & Development 2014;2(4):274-284.
11-Babazadeh  Sh, Andalib  A, Amuheidari  A, Tabatabaeian  M, Emami  H, Adibi  A and Et al. A Study of the Long-Term Trend of Epidemiological and Clinical Indices of Breast Cancer in Isfahan. Journal of Isfahan Medical School 2012;29(161):1831-1843.
12-Vahedian-Shahroodi M, Elaheh L-m, Esmaily H, Tehrani H, Hamidreza M-H. Prediction of Osteoporosis Preventive Behaviors using the Health Belief Model. Iranian Journal of Health Education & Promotion. 2014;2(3):199.
13- Mohseni M, Foundations of Health Education, Publishers Tahoori.1996; 11-12
14- Mohsen Safari and colleagues. Theories, models and methods of health education and health promotion. Printing, Tehran, praise works Spring 88
15-Heshmati H, Behnampour N, Mir M, Karimi F, Khajavi S. Factors Associated with Urine and Genital Tract Infection Preventive Behaviors among Women Referred to Gorgan Health Centers Based on Health Belief Model. Iranian Journal of Health Education and Health Promotion2015; 3 (1) :59-68.
16-Karimy M, Hasani M, Khoram R, Ghaffari M, Niknami S. The Effect of Education, Based on Health Belief Model on Breast Self- Examination in Health Liaisons of Zarandieh City. ZJRMS. 2008;10(4):281-289.
17-Hadizadehtalasaz  Sh, Latifnejazd  R. The Effect of Education on attitude of female students about Breast Self- Examination in based on Health Belief Model. The Journal of Birjand University of Medical Sciences 2005;12(1&2):25-30.
18- Shams  M, Fayyazabakhsh  A, Safari  M. An interview on effect of educational study for promoting women behaviours in related to Breast Self- Examination .Iranian journal of breast disease 2009;1(3): 17-23.
19-Motamedi  B, Yazdanpanah  F, Iranmanesh  F, Tirgary  B. Effect of Education on the Sustainability of Breast Self-Examination among Health Care Volunteers in Kerman, Iran. Journal of Health & Development 2012;1(3):167-173.
20-Sadeghnezhad  F, Niknami  Sh, Ghaffari M. Effect of health education methods on promoting breast self examination (BSE). Journal of Birjand University of Medical Sciences 2009;15(4):38-48.
21-Akbarzadeh M, Zangiabadi M, Moattari M, Tabatabaei H. Comparing the Effect of Teaching Breast Self-Examination by Peers and Health Care Personnel on Students Knowledge and Attitude. Iranian Journal of Medical Education. 2009;8(2):195-203.
22- Sorensen J, Hertz A, Gudex C. Evaluation of a Danish teaching program in breast self-examination.Cancer Nurs 2005; 28(2): 141-7.
23- Saatsaz S,Rezaie R,Nazari R,Hajihoseini F,Seied anda F.The impact of education on teachers' knowledge and practice in the field of breast cancer screening methods, Journal of breast diseases Iran, 2009;4(3):29-35
24- Hacihasanoglu R, Gozum S. The effect of training on the knowledge levels and beliefs regarding breast self examination on women attending a public education center. European Journal of Oncology Nursing, 2008(12): 58-64.
25-Kwok C, Cant R, Sullivan G. Factors associated with mammography decisions of Chinese Australian women.
Health Educ Res 2005; 20(6):739-43.
26-Hatefnia E,Niknami Sh,Mahmoodi M,GHofranipoor F,Lamieian M. The Effect of education based on Health Belief Model on knowledge, attitude and practice of women in the factories of Pharmaceutical Sciences of Tehran in the field of breast cancer. Kermanshah University Of Medical Sciences Journal 2006; 7(4): 28-34.
27- Charkazi A, Rakhshani F,Esmaeili A,Esmaeili A. Eleventh Grade Student’s Attitude based on
Health Belief Model toward Smoking and it’s Complications in Zahedan. Journal of Gorgan Bouyeh
Faculty of Nursing & Midwifery.2010;7(2):49-57
28-Bakhteri AF,Sahebi L.The Effect of education on Health Belief Model  Beliefs and behaviors promoting breast cancer screening Women referred to health centers  torbat Heydaryieh City Tabriz University Of Medical Sciences Journal 2011; 33(6): 25-31.
29-Alizadeh Siuki H, Jadgal KhM, Shamaeian Razavi N, Zareban I, Heshmati H, Saghi N. Effects of Health Education Based on Health Belief Model on Nutrition Behaviors of Primary School Students in Torbat e Heydariyeh City, Journal of health2014; 5(4): 289-299.
30-Hall CP, Hall JD, Pfriemer JT, Wimberley PD, Jones CH. Effects of a culturally Sensitive Education Program on the Breast Cancer Knowledge and Beliefs of Hispanic Women. Oncol Nurs Forum 2007; 34(22- 31-Hacihasanoglu R, Gozum S. The effect of training on the knowledge levels and beliefs regarding breast self examination on women attending a public education center. European Journal of Oncology Nursing, 2008(12): 58-64.
32- FarmanFarma Kh, Zareban I, Jalili Z, Shahraki pour M, Lotfi B.The Effect of Education on Condition of Knowledge, Attitude andPreventive Behaviors of Breast Cancer in Female Teachers atGuidance Schools in Zahedan. Journal of Torbat Heydaryieh University of Medical Sciences 2013;1(3):65-73.